Positieve evaluatie project Welle door AFARD
March 25, 2026Deze maand verscheen een wetenschappelijk artikel over het basisinkomenproject in Welle in het internationale tijdschrift Poverty and Public Policy. De publicatie van onderzoekers van Makerere University in Oeganda en Roskilde University in Denemarken laat zien dat de ontvangers het basisinkomen niet alleen besteden aan dagelijkse behoeften, maar ook investeren in bezittingen die zorgen voor bestaanszekerheid op langere termijn.
Vorig jaar verscheen al een eerste wetenschappelijke publicatie over het project in het Journal of Alternative Finance, van onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen. Daaruit bleek dat het basisinkomen positieve effecten heeft op bestaanszekerheid, gezondheid, welzijn en sociale samenhang. Het nieuwe artikel van wetenschappers van Makerere University in Oeganda en Roskilde University in Denemarken is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Poverty and Public Policy. Zij onderzochten of huishoudens in Welle ook duurzame bezittingen (zogenoemde assets) hebben kunnen opbouwen. De titel van het artikel is: Effects of Unconditional Cash Transfers on Asset Accumulation Among Low-Income Households in Rural Northern Uganda.
Meest geïnvesteerd in land, vee en huizen
In het onderzoek is gekeken naar land, huizen, vee, meubelen, elektronica, vervoermiddelen en energiebronnen. Investeringen in deze bezittingen zorgen voor betere leefomstandigheden, een hoger inkomen en meer zekerheid, ook op de langere termijn. De onderzoekers vergeleken huishoudens in Welle met huishoudens in het controledorp Nyakumba. Op het moment van het veldonderzoek, in februari 2024, ontvingen de inwoners van Welle 3,5 jaar een basisinkomen. In alle onderzochte categorieën bleken huishoudens in Welle over 3 tot 7 keer zoveel bezittingen te beschikken als huishoudens in Nyakumba (zie de tabel), terwijl de uitgangssituatie aan het begin van het project in beide dorpen hetzelfde was.
bezittingen in Welle en Nyakumba, februari 2024
In de tabel staat ATT voor Average Treatment Effect on the Treated. De verschillen tussen Welle en Nyakumba zijn hierbij gecorrigeerd voor verschillende factoren, zoals huishoudgrootte en opleidingsniveau.
Het meest hebben huishoudens in Welle geïnvesteerd in land, huizen en vee. Betere woningen dragen bij aan meer leefkwaliteit, veiligheid en gezondheid. Land en vee zorgen voor een grotere voedselzekerheid en een hoger inkomen. Ook geeft het een buffer voor moeilijke tijden.
het basisinkomen wordt veel geïnvesteerd in vee
Duurzame persoonlijke bezittingen
Ook bij de andere onderzochte bezittingen - meubelen, elektronica zoals pc’s, tv’s of telefoons, vervoermiddelen (met name fietsen en motoren) en energiebronnen (zonnepanelen) - is het duidelijk dat het project heeft geleid tot een toename in Welle. Alles opgeteld beschikken huishoudens in Welle na de eerste 3,5 jaar van het project over ruim 3,5 keer zoveel bezittingen als huishoudens in Nyakumba. Een berekening laat zien dat de toename in de onderzochte duurzame bezittingen door het project overeenkomt met maar liefst 60% van het ontvangen basisinkomen.
het basisinkomen wordt ook voor vervoermiddelen gebruikt
Conclusie: basisinkomen vergroot economische zelfredzaamheid en veerkracht
In juli volgend jaar loopt het project af. Vaak wordt ons gevraagd wat er daarna gebeurt. Vallen de inwoners dan niet meteen weer terug in armoede? Dit onderzoek laat zien dat dit niet zal gebeuren. Door de nieuwe huizen, zonnepanelen enzovoort zullen de leefomstandigheden ook na het project beter blijven. En de investeringen in land, vee en transportmiddelen zullen blijven bijdragen aan een hoger inkomen.
Daarbij komt dat in dit onderzoek lang niet alle positieve veranderingen in Welle zijn meegenomen. Zo blijven de investeringen door middel van het dorpsfonds in twee waterputten en een kerkje buiten beeld. Ook de niet-agrarische bedrijfjes die veel inwoners zijn begonnen zijn niet onderzocht, evenmin als de positieve effecten van een afname van schulden (of toename van spaartegoeden) en het feit dat meer kinderen naar school zijn gegaan door het project.
een van de nieuwe bedrijfjes in Welle: een openluchtbioscoop
Dit onderzoek is een bevestiging van de resultaten in andere onderzoeken: het geven van onvoorwaardelijke financiële steun en zekerheid zorgt dat mensen kunnen investeren in hun toekomst. Het draagt bij aan economische zelfstandigheid en veerkracht. In plaats van hulp van buitenaf tot in detail te sturen, blijkt dat ontvangers zelf goed kunnen afwegen welke investeringen in hun situatie het meest zinvol zijn.
In hun conclusies adviseren de onderzoekers van Makerere University en Roskilde University ontwikkelingsorganisaties om onvoorwaardelijke cash transfers in te zetten als middel om de economische zelfredzaamheid van mensen in armoede te versterken.
Ondanks de blijvende positieve impact zal het leven voor de mensen in Welle natuurlijk weer moeilijker worden wanneer het basisinkomen wegvalt. Om armoede in Oeganda en wereldwijd duurzaam terug te dringen is in elk land een goede sociale zekerheid nodig. Maar we hebben goede hoop dat de positieve effecten van het basisinkomen en het dorpsfonds in Welle nog lange tijd zullen aanhouden. Zowel de RUG als de onderzoekers van Makerere University en Roskilde University hebben aangegeven vervolgonderzoek te willen doen naar de langetermijneffecten van het project.
Nsereko, S. P., B. L.Yawe, and I.Mukisa. 2026. “Effects of Unconditional Cash Transfers on Asset Accumulation Among Low-income Households in Rural Northern Uganda.” Poverty & Public Policy18: e70066. https://doi.org/10.1002/pop4.70066.
Steun INclusion en wordt donateur!